काठमाडौँ । अमेरिकाले पश्चिम एसियामा तनाव बढाउँदै इरानमा आफ्नो सबैभन्दा ठूलो जहाज पठाएको छ । इरानले पनि होर्मुजको जलडमरूममा दुई दिने नौसेना अभ्यासको घोषणा गर्दै अडान लिएको छ । प्रतिक्रियामा, अमेरिकी केन्द्रीय कमान्डले इरानी सेनालाई चेतावनी जारी गरेको छ, जसले अमेरिकी युद्धपोतहरूमाथि उडान गर्ने जस्ता असुरक्षित चालहरू सहन नसक्ने बताएको छ, जसमा अमेरिकी जहाजहरूसँग ठोक्किने प्रयास गर्ने इरानी स्पीडबोटहरू पनि समावेश छन् ।
यसअघि, इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले आफ्नो देश निष्पक्ष र समान वार्ताको लागि तयार रहेको बताएका थिए, तर ट्रम्पको मुख्य मागहरूलाई अस्वीकार गरेका थिए । अराघचीले रक्षा रणनीति र क्षेप्यास्त्र प्रणाली कहिल्यै वार्ताको विषय हुने नहुने स्पष्ट गरेका छन् ।
इरानले हालैको १२ दिनको युद्धले आफ्नो सैन्य क्षमताहरू बलियो बनाएको पनि दाबी गरेको छ । इरानको सरकारी समाचार एजेन्सीका अनुसार, सेना प्रमुख अमिर हतामीले एक सैन्य समारोहमा द्वन्द्वले इरानी सेनालाई आफ्नो शक्ति र कमजोरीहरू बुझ्ने, साथै शत्रुको रणनीतिहरूको राम्रोसँग मूल्याङ्कन गर्ने अवसर दिएको बताएका थिए । हतामीका अनुसार यस युद्धपछि इरानको क्षेप्यास्त्र प्रणाली, वायु रक्षा र समग्र सैन्य क्षमताहरू अझ राम्रो र बलियो भएका छन् ।
होर्मुजको जलडमरूमलाई इरानले चाँडै नै तयारी गरिरहेको नौसेना अभ्यासको केन्द्र मानिन्छ । यो साँघुरो जलमार्गले फारसी खाडीलाई ओमानको खाडीसँग जोड्छ र विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण समुद्री लेनहरू मध्ये एक हो । यो जलडमरूमले विश्वव्यापी रूपमा ठूलो मात्रामा तेल र ग्यास बोक्छ । इरान र ओमानको क्षेत्रीय पानीमा भए पनि, यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्ग मानिन्छ । अमेरिकी ऊर्जा सूचना प्रशासनका अनुसार, यसबाट गुज्रने अधिकांश तेल र ग्यासको लागि कुनै वैकल्पिक मार्ग छैन । यसको ठूलो हिस्सा एसियाली देशहरूलाई आपूर्ति गरिन्छ । गत वर्ष जुनमा इजरायलले इरानमा १२ दिने आक्रमण गर्दा यस मार्गमा तनाव बढेको थियो, जसले विश्वव्यापी ऊर्जा मूल्यहरूमा पनि असर पारेको थियो ।
इरानका शीर्ष सुरक्षा अधिकारी र सर्वोच्च नेताका सल्लाहकार अली शामखानीले शत्रुको कुनै पनि कारबाहीलाई प्रभावकारी र निवारक प्रतिक्रिया दिइने बताएका छन् । उनले इरानले आफूलाई समुद्री नियन्त्रणमा सीमित नगर्ने तर विस्तृत सैन्य विकल्पहरूको लागि पूर्ण रूपमा तयार रहेको स्पष्ट गरेका छन् । शामखानीले फारसी खाडी र ओमानको खाडीमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति बढेको अर्थ अमेरिकाले त्यहाँ फाइदा नउठाएको बताए ।